Laureatki konkursu im. prof. Jana Zachwatowicza 2025

Nagrody wręczyła Bożena Żelazowska, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, generalna konserwator zabytków.

Z dumą informujemy, że nagrodę za najlepszą pracę dyplomową otrzymała absolwentka naszego Wydziału – mgr inż. arch. Wiktoria Sałaj. Swoją pracę pt. „Synergia nowych form i historycznej tkanki: adaptacja zamku w Drzewicy”, napisała pod kierunkiem prof. dr. hab. inż. arch. Bartosza Walczaka.

Serdecznie gratulujemy mgr inż. arch. Wiktorii Sałaj tego wyjątkowego sukcesu oraz znakomitej pracy dyplomowej. Wyrazy uznania kierujemy także do promotora, prof. dr. hab. inż. arch. Bartosza Walczaka, za inspirujące wsparcie merytoryczne i opiekę nad pracą. Gratulujemy również wszystkim pozostałym laureatkom i wyróżnionym w konkursie, których osiągnięcia potwierdzają wysoki poziom kształcenia i zaangażowanie młodego pokolenia architektów.

Zachęcamy również do zapoznania się z autorskim opisem pracy dyplomowej mgr inż. arch. Wiktorii Sałaj:

Synergia to współdziałanie kilku czynników, które osiągają lepszy efekt wspólnie, niż indywidualnie. Tak samo w architekturze, wprowadzenie nowych, współczesnych form do historycznej tkanki, przekłada się na zwiększenie funkcjonalności obiektu i jego lepszą percepcję. Zamek w Drzewicy jest obiektem wyjątkowym ze względu na duży stopień zachowania autentycznej tkanki, jednak ze względu na zły stan techniczny nie jest w pełni udostępniony do zwiedzania. Na bazie analiz oraz wniosków i wytycznych projektowych z nich wynikających, powstał projekt koncepcji adaptacji do funkcji usług turystycznych.

Główną ideą projektową adaptacji zamku w Drzewicy była synergia nowych form i historycznej tkanki, a także zapewnienie dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami. Koncepcja zakłada świadome połączenie dwóch odmiennych podejść konserwatorskich: utrwalenia znacznej części zamku w formie trwałej ruiny, dostępnej dla zwiedzających w jej autentycznym kształcie oraz wprowadzenia nowej kubatury w miejscu dawnego domu służebnego, o współczesnej formie architektonicznej. Uzyskana przestrzeń została przeznaczona na cele podstawowych usług turystycznych i wystawienniczych. Zaprojektowane przestrzenie są wielofunkcyjne, dzięki czemu zapewniają zarówno komfortowe zwiedzanie zamku na co dzień, jak i możliwość organizowania specjalnych wydarzeń kulturowych. Integralną częścią koncepcji jest urządzenie dziedzińca oraz terenów zielonych wokół zamku, mających na celu wzmocnienie krajobrazowego charakteru obiektu oraz sprawną komunikację. Służą temu kładka piesza okalająca obiekt oraz parking dla odwiedzających. Na potrzeby corocznego pikniku rycerskiego i innych wydarzeń kulturalnych, zaprojektowano zewnętrzną scenę letnią wraz z zapleczem umożliwiającym przechowywanie infrastruktury (np. ławek dla publiczności). Część mieszkalna zamku, niepoddana rekonstrukcji, została zachowana w formie trwałej ruiny i udostępniona do samodzielnego zwiedzania. Koncepcja ta odpowiada współczesnym tendencjom w ochronie dziedzictwa architektonicznego, zgodnie z którymi zabytek nie powinien być jedynie materialnym reliktem przeszłości, lecz aktywnym elementem przestrzeni kulturowej i społecznej.

Dom służebny został w pełni zadaszony za pomocą trzech dachów na niezależnych od siebie konstrukcjach z drewna klejonego. Dach ten jest wpuszczony poniżej wysokość korony murów, dzięki czemu jest on zupełnie niewidoczny od zewnętrznej strony murów, co było jednym z założeń dla tego projektu. Aby uzyskać szczelne przegrody, puste otwory okienne w zabytkowym murze zostały oprawione w przeszklone gabloty, które pozwalają na ich pełną ekspozycję i są zabiegiem odwracalnym. Wewnątrz zaprojektowano strop w jednej z części domu. Aby połączyć te dwie kondygnacje zaprojektowane zostały schody oraz niezbędna ze względów dostępności winda. Przeszklenie windy nadaje jej lekkości, a otaczające ją drewniane schody policzkowe dobrze korespondują z kamiennymi ścianami. Aby uatrakcyjnić przestrzeń oraz nie odbierać ekspozycji wysokiemu łukowi znajdującemu się w domu służebnym, tylko jego część została przykryta stropem. Z windy prowadzi do niego przewieszony na belkach pomost. Kolejnym elementem wykorzystującym ten sam język architektoniczny jest przeszklony wykusz umieszczony wewnątrz wieży. Umożliwia on jeszcze lepsze obcowanie z zabytkową tkanką wieży. Do interwencji widocznych z zewnątrz, a właściwie z dziedzińca, należy podwieszony balkon widokowy pokryty cortenem. To odważna forma zaznaczająca obecność współczesnych ingerencji, a także zwiększająca atrakcyjność obiektu. Ostatnim widocznym elementem jest scena letnia, która jednocześnie staje się schowkiem na ławki dla publiczności, w czasie nieużywania jej. Posiada prostopadłościenną bryłę, która została rozrzeźbiona motywem zaczerpniętym z ceglanych szczytów zamku.

zdjęcie: dr inż. arch. Tomasz Kroc